السيد ابن طاووس ( مترجم : م - ر )

82

ادب حضور ( فلاح السائل ) ( فارسى )

ندارم كه كف دستهايم را به سوى تو بگشايم ، لذا از روى ذلّت و شرمندگى در پيشگاهت ، كف دستهايم را رو به زمين قرار داده‌ام . و شايد مراد از حركت دادن انگشتان به راست و چپ در حالت « تضرّع » اين باشد كه گويى شخص تضرّع‌كننده به شيوهء زن فرزند مرده در هنگام مصيبت بيمناك ، دستانش را بر گردانده و با پشت و رو نمودن و راست و چپ كردن آنها ، گريسته و نوحه سرايى مىكند . و شايد منظور از « تبتّل » و بالا و پايين بردن يك انگشت بر اساس معناى « تبتّل » در لغت كه « انقطاع و بريدن و گسستن » است ، اين باشد كه گويا شخصى كه تبتّل مىكند مىخواهد بگويد : من تنها و تنها به سوى تو آمده و از همه بريده‌ام ، زيرا تنها تو شايستهء پرستش هستى ، و با يك انگشت و نه با همهء انگشتان ، بر يگانگى و وحدانيّت خداوند سبحان اشاره مىنمايد . و اين مقام ارجمند و بزرگى است ، لذا بنده نبايد آن را ادّعا كند ، جز هنگامى كه اشك از چشمانش جارى گرديده ، و بسان بردهء ذليل در پيشگاه حضرت حقّ ايستاده ، و به جاى درخواست آمال و آرزوها و ذكر خواستهء خويش ، توجّه تامّ به خداوند صاحب جلال و عظمت داشته باشد . و گويا مقصود از « ابتهال » و دراز كردن دست در برابر صورت رو به سمت قبله ، نوعى از اقسام بندگى و خاكسارى باشد . و شايد منظور از « استكانت » و گذاشتن دستها بر شانه‌ها ، اين باشد كه گويا دعاكننده با اين حالت مىخواهد بگويد : من همانند بردهء جنايتكار - كه با حالت اسارت ، و در حالى كه در بند است و او را به غلّ و زنجير بسته و به سوى مولايش مىبرند و در پيشگاهش قرار مىدهند - دستهايم را به گردنم بسته‌ام . 2 - بجا آوردن مدح و ثناى خداوند - جلّ جلاله - پيش از درخواست حوايج . در روايتى آمده است كه امام صادق عليه السّلام فرمود : « هر گاه خواستيد حاجتى از خداوند بخواهيد ، ابتدا مدح و ثناى پروردگار را بجا آوريد ، زيرا هر كس حاجتى از پادشاهى بخواهد ، ابتدا نيكوترين گفتارى را در توان دارد ، آماده نموده و بيان مىكند ، پس هر گاه خواستيد حاجتى از خدا بخواهيد ، ابتدا خداوند را ستوده و